(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "An leabhar : air son na ceud bhuidhne anns na sgoilibh Gae'lach glusadach"

111111 



• HnM 



Digitized by the Internet Archive 
in 2013 



http://archive.org/details/leabharairsonnac1831macb 



/5" 

AN 

LEABHAR: 

AIR SON NA CEUD BHUIDHNE 

ANNS NA 

SGOILIBH GAE'LACH 

GLUSADACH. 



Cha mhaiih do 'n anam a bin as eugmhais eolais— Gnath-f hocail xix. 2. 

Cruinnich an slaugh r'a cheiile, fir, agus mnai, agus clann,— a chum gu'n 
cluinn iad, agus gu'm foghlum iad. — Agus gu'm cluinn an clann, do nach 
b'aithne bheag, agus gu'm foghlum iad eagal an Tigheama bhur De — Deut. 
xxxi. 12, 13. 



AN CEATHRAMH CLO-BHUALADH. 



DUNEIDIN: 

klR A CHLO-BHUALADH AIR SON a' CHOMUINN A THA CUMAIL 

SUAS NAN SGOILEAN GAE'LACH ANN AN 
GAELTACHD AGUS EILEANAIBH 

na H-ALBA. 





1831, 



AIBIDIL NA GAELIC. 





Na Litrichean Ròmanach. 




A 


B C D E 


F 


G 


H I L M 


N 





P R S T 

Na Litrichean Eadailteach, 


U 


A 


B C D E 


F 


G 


H I L M 


N 





P R S T 

Na Litrichean Bòmanach air dhòigh eile. 


U 


a 


b c d e 


f 


g 


h i 1 m 


n 


o 


p r s t 

Na Litrichean Eadailteach air dhòigh eile. 


u 


a 


b c d e 


i 


g 


h i l m 


n 







u 



3 

Na Litrichean troimh a chèile, 

MBOGLDRHS 
A P N U M E C F I 





Air dhòigh eile. 






m 


b o g 1 d r 


h 


S 


a 


p n u t e c 

Na Foghairean air dà dhòigh. 

AEIOU aeiou 


f 

ià 


i 



Na Comh-fhogairean air dà dhoigh. 

B CDFGHLMNP RST 

bcdfghlmnprst 

Na Foghairean Dùbailte. 

AE, AI, AO, EA, EI, EO, EU, 
IA, 10, IU, 01, UA, UI, 

Na Fogliairean Trì-fillte. 

AOI, EOI, IAI, IUI, UAI, 



Comh'fhog'haìrean tha tachairt anns 
a Ghaelic. 

bh, ch, dh, fh, gh, mh, ph, sh, th, 
chd, dhch, dh'fh, lbh. 

Foghairean agus Comhfhoghairean, tha 
tachairt anns d Ghaelic. 

ab ob ul fe ad un ne of ru 

ar lo ca di ro ea hi no ga 

te os la pi oi na si uc ap 

bi lu sa co nu ua eo ur es 

mi ac ge or ae pe on ag eu 

iu ai id io am gi cu pa im 

go as oc um au is pu se ui 

so de ho da le mo fa re og 

ba ci ot ma ig du ao li op 

ia ni mu ta ri up ce ti gu 

ra bo ad ei do af me fo us 

ic ol al fi om an il po su 

in to at ir ud be it ug ut 

ut 





Focail Thrì Litrkhean. 




can 


lab 


tab 


dìt 


sic 


càr 


làd 


tàl 


dhì 


sid 


car 


lag 


tàn 


fir 


sil 


càs 


làn 


tàr 


ich 


sin 


cas 


lap 


thà 


lic 


sir 


cat 


làr 


tlà 


lìn 


smì 


cha 


las 


tra 


lip 


snì 


dad 


mac 


glè 


lit 


srì 


dag 


màg 


gnè 


mic 


tìr 


dàn 


màl 


tre 


mil 


trì 


dhà 


màm 


bìd 


min 


thì 


fad 


màn 


bil 


mìn 


boc 


fàg 


mat 


bir 


mìr 


bog 


fàd 


nac 


bhì 


mis 


clò 


fan 


nag 


cìb 


mhì 


cnò 


fàs 


nar 


cip 


nid 


coc 


gab 


rag 


cìr 


nir 


cog 


gad 


ràn 


cìs 


nis 


com 


g à g 


sad 


chi 


pic 


còr 


gal 


sal 


clì 


pìs 


cor 


gar 


sàr 


dìg 


rib 


cos 


gas 


sàs 


dìl 


ris 


còs 



cro 

dog 

dol 

don 

dos 

for 

fos 

gol 

gos 

loc 

lòd 

lod 

lom 

lòn 

los 



balg 

bàrd 

bhac 

bhan 

bhàn 



lot 

mòd 

mòg 

mol 

mòr 

nòs 

och 

olc 

orc 

ròd 

orm 

ort 

sòd 

pòg 

pòr 



pos 

roc 

ròd 

rol 

ròn 

ròp 

ròs 

soc 

sod 

sog 

son 

sop 

sos 

sot 

tom 



top 

tòr 

bòc 

bun 

bus 

brù 

cùl 

cum 

cup 

cùr 

cus 

cut 

dud 

dul 

dùn 



dùr 

dus 

fùd 

fùm 

gul 

gun 

gur 

gus 

lùb 

lub 

lùr 

lus 

lùs 

muc 

mul 



mur 

mut 

put 

rub 

rud 

rug 

rum 

rùn 

rut 

tum 

tùr 

tur 

ubh 



ung 



Focail Cheithir Litrichean. 

bhàr blàs calc càrt chas 

bhas brac calg casd clab 

bhat brag call casg clag 

blad bras càrd cath clàr 

blàr brat càrr chan cnag 

blas càch càrn char cnap 



crag gart mart brit grìs sìbh 

dall gath math chìb linn sìle 

damh glac nach chi'm lìth sigh 

dath glan nall chip mhic sìne 

dhàg glas nàmh chìr mhil sinn 

dhar grab nasg chìs mhìn spìd 

dhàs grad pasg chlì tnhir strì 

dhat gràn rabh cìll mill thig 

famh gràs rach cinn minn tigh 

fang ghab ràdh clìb misd tilg 

fann ghad deth clìc misg till 

fàth ghar leth clis nigh tinn 

fras lach meth dhìt nimh tric 

fhac lagh teth dibh pill trìd 

fhad làmh seth dith pinn bhoc 

fhàg lann bhrì drip prìs bhog 

fhan mach bìgh dris rìbh bhos 

fhàs magh binn fldh rìgh bolg 

gabh mall bith fill rinn bolt 

gach mang brìb frìd shil bonn 

gall marc bric ghin shìn borb 

gann marg brim glìb shir bòrd 

garg màrt bris glic shìr bòsd 



brod crom moch spòg bhun lurg 

bròd cron molt spor bhus lùth 

bròg dhòl moll spot bhrù mùch 

bròn donn mort sròl bulg mult 

brot dòrn phòg c sròn bùrn musg 

chog domh phòr stob bùth null 

chom folfc phòs sfcoc crùb pluc 

chor fonn ploc stòl crùn plùr 

chòs ghon plod stòr crup pung 

chos gloc poll thog cùrr rùsg 

clos gnog pong tòch cusb sgum 

cnoc gnos port toth dhus sgur 

colg gorm post tolg dhut spùt 

corc gort prop toll dubh stùr 

còrd gròb roll tonn durc sùdh 

còrn grod ronn torc dust sult 

corp lobh ròsd torm ghus sùrd 

còrr loch rosg tòrr gulm tlus 

cosd logh roth tosd guth tùch 

cosg long sogh trod luch tulg 

cròc lorg sonn trom lùgh tulm 

crog loth sòrn trot lunn tùrn 



9 



Focaìl Cheithir Litrichean ta ' ' soìUeireaehadh 
fuaim namfoghaire Dùbailte. 



AE 


fail 


taip 


EA 


leac 


teas 


gàel 


fàim 


tàir 


beac 


leag 


EI 


Al 


fair 


tais 


bead 


leam 


bèil 


àigh 


gaid 


AO 


beag 


lean 


bèin 


àill 


gàir 


caob 


bean 


lear 


beir 


aing 


laig 


caog 


cead 


leas 


ceil 


ainm 


làin 


caol 


ceal 


leat 


cèim 


àirc 


Tair 


caor 


ceap 


mèad 


cèin 


airc 


màil 


daol 


dèan 


meal 


cèir 


àird 


mair 


daor 


deas 


mèar 


cèis 


airm 


mais 


gaog 


each 


mear 


deir 


bàis 


mnai 


gaol 


ealt 


meas 


deis 


càil 


nàir 


maol 


eang 


meat 


eich 


càin 


pàit 


maor 


earb 


nead 


èigh 


càir 


sail 


raod 


èarr 


near 


èill 


cait 


sàil 


raon 


fead 


neas 


eisg 


dàil 


taic 


saod 


fear 


seal 


èisd 


dàin 


tail 


saor 


gead 


sean 


fèin 


faic 


taim 


taod 


geal 


sèap 


gèjg 


fàil 


tàin 


taom 


gean 


seas 


gèim 



10 

gèin meòg leum gial cion sìog 

gèir seòd leus iach dìol sìol 

leig seòl meud iall dìom sìon 

leim EU meur iarr dìon sìor 

lèir beuc neul iasg dìot sìos 

leis beud reub liad fìon tìom 

meil beul reud lian fìòr IU 

mèin beum reum lias fios cliù 

mèis beur seud mial gìog dium 

peic beus seul mias lìob liùg 

reic ceud seun miat lìon rium 

rèir ceum teud niar lios riut 

rèis ceus teum pian mìog 01 

sèid deud IA rian miol bòid 

teis deug bial riar mion boil 

EO deur bian siad mior boin 

ceòl feud cian sian mios còig 

geòb feum ciar siar nior coim 

leòd feun dial 10 nios coin 

leòm feur dian bìog pìob coip 

leòn geug dias biom pioc còir 

leòr geur flal bior pìos cois 

leòs leud flar ciod sìob dòid 



11 



fòid 


òige 


UA 


tuar 


dùin 


mùig 


foil 


òigh 


buan 


UI 


duit 


muir 


fòir 


poit 


buar 


buil 


duis 


mùir 


fois 


pòit 


cual 


buin 


fuil 


ruig 


goid 


ròin 


cuan 


bùir 


fuin 


rùinc 


goil 


soin 


duan 


cuid 


guib 


sùil 


loic 


soir 


fuar 


cùig 


guil 


suim 


lòid 


toic 


fuar 


cùil 


guin 


tuig 


loim 


toil 


gual 


cuim 


guit 


tuil 


lòin 


toim nuas 


cuir 


luìb 


tùis 


mòid 


tòir 


ruag 


cùis 


luid 


uidh 


moit 


toit 


suas 


dùil 


luìm 


ùird 






Focail Chùig Litrichean. 




balbh 




cnàmh 


flath 


marbh 


bhlàr 




cràdh 


flann 


pràmh 


bladh 




crann 


garbh 


sannt 


blàth 




crath 


ghlan 


sgann 


brach 




dlagh 


ghrad 


sgàth 


bradh 




drabh 


ghràs 


sgath 


chlàr 




dragh 


gnàth 


shàth 


clach 




falbh 


gràdh 


shrad 


clagh 




fhras 


grath 


snàmh 



12 



snàth 


brìgh 


thilg 


nochd 


spàrr 
sràbh 


brisg 
chrìn 


thinn 
bhonn 


pholl 
phong 


sramh 


chinn 


bhrod 


phosd 


srann 
srath 


clisg 
crìch 


bòchd 
bochd 


plosg 
pronn 


stadh 


crith 


brotb 


ròchd 


stalc 


dhin 


chòrd 


rochd 


stamh 


dhris 


chrom 


sgolb 


stang 


fhill 


cioch 


sgonn 


tachd 


frìdh 


clodh 


sgoth 


thall 


frith 


colbh 


shròl 


tràdh 
trasd 


ghlic 
glinn 


croch 
crodli 


spold 
spòrs 


trath 


grinn 


donn 


tholl 


bleth 


mhisg 


dorch 


thonn 


breth 


mhill 


droch 


tòchd 


dheth 


phill 


fhonn 


throd 


sgeth 
sreth 
tresg 


phrìs 
pinnt 
shìth 


ghrod 
lochd 
mholl 


throm 

bruth 

brùdh 


bhric 


sgìth 


mhoch 


cluth 


bhris 


slinn 


mhort 


cruth 



13 



dh'ùng 
dlùth 


lunnd 
lùths 


punnd 
sgrùd 


thrus 
thùch 


ghuth 


mhùch 


sgùrd 


thulg 


gruth 


mhùth 


sruth 


rùchd 


luchd 


phluc 


stùrr 




Focail Chùig Litrichean a ta ' soilleireachadh 




fuaim ndmfoghaire Dùbailte. 


AE 


daìmh 


pailt 


tràit 


laeth 


fàidh 


pàirt 


AO 


AI 
àithn 


faigh 
faing 


prais 
raìmh 


baoth 
braon 


baist 


fàisg 


ràith 


caoch 


blais 


gairm 


saill 


caomh 


brais 


ghair 


sailm 


claon 


caill 


glaic 


saimh 


faobh 


càird 
cairt 
caisg 
càisg 


glais 
gràin 
laìmh 
mair 


sgàin 
slait 
staid 
taìmh 


fhaod 
gaoth 
laoch 
laogh 


caith 


maith 


taing 


maoth 


plais 


mhair 


tairg 


mhaol 


daimh 


naisg 


taisg 


naomh 



B 



14 



saobh 


dearc 


preas 


clèir 


shaor 


dearg 


reang 


cleit 


slaod 


drèam 


seach 


creid 


taobh 


feadh 


seadh 


deich 


thaom 


feall 


sealg 


dèigh 


EA 


fearg 


seall 


dèirc 


beach 


feart 


seang 


fèill 


beann 


feasd 


searg 


fèisd 


bèarn 


geadh 


sheas 


feith 


bèarr 


geall 


teach 


gèill 


beart 


gèarr 


teann 


geilt 


cealg 


greas 


tearc 


geinn 


ceann 


leagh 


treas 


gèisg 


cearc 


leamh 


EI 


greim 


cèard 


meall 


beinn 


grèis 


cèarn 


meang 


bheil 


lèigh 


ceart 


meann 


bheir 


leisg 


cleas 


measg 


brèin 


leinn 


cnead 


meath 


cèill 


meidh 


creag 


neach 


ceisd 


meirg 


deagh 


nèamh 


cheil 


reidh j 


dealg 


neart 


chèin 


sèimh 


dealt 


peann 


chèir 


seirm 



15 



seirc 


reult 


tnan 


choir 


sgeig 


sgeul 


10 


cnoic 


sgeir 
speir 


treun 
IA 


biodh 
cìoch 


coisg 
crois 


spèis 


biadh 


crios 


doìbh 


teinn 


biast 


fiodh 


dòigh 


thèid 


blian 


ìochd 


dòirt 


fcheir 


ciall 


iochd 


fhois 


trèig 


dhial 


mionn 


frois 


treis 


dhias 


sgìos 


foill 


EO 


fiamh 


shìos 


glòir 


3eoch 
sheòl 
treòr 
EU 


ghial 
giamh 
grian 
liath 


spion 
tiorc 
IU 
diùgh 


goimh 
goirt 
loinn 
loisg 


^heuc 


mhial 


diùlt 


mhòid 


^heul 


mhias 


chliù 


mhòir 


:>reug 


miagh 


ciùrr 


oillt 


cheud 
creud 


miann 
riadh 


liùgh 
tiu2;h 


oirbh 
phòir 


Iheud 

feuch 

gheur 


riamh 

sgian 

srian 


01 

boisg 
choim 


phoit 
pròis 
roimh 



16 



l luadh 
luath 
ruadh 
sguab 
suath 


cuing 

cuirm 

cuirp 

dhùin 

dhuit 


puill 

puirt 

puist 

ruibh 

ruidh 


tuath 


druid 


ruinn 


UI 

bhuin 
i brùid 
bruid 
buill 


druim 

dùisg 

fuinn 

gnùis 

guidh 


rùisg 
suith 
sguir 
sluig 
smùid 


bùirt 


luibh 


suidh 


h. chuid 

chùis 

1 crùin 


luidh 
luirg 
mhùir 


thuig 

tuill 

tuinn 


cruit 


mhuir 


thuit 


? CUÌlc 


muigh 


truid 


i cuilm 


mùirn 


truisg 


Focail a ta 'soilleireachadh ndmfoghaire 




Trì-JiUte. 




aois 


baois 


caoidh 


aoidh 


braoisg 


caoin 



17 



caoir 


taois 


IUI 


duais 


chaoin 


EOI 


ciuil 


dhuais 


daoi 


beoil 


chiuil 


druaib 


draoidh 


beoir 


ciuin 


fuaidh 


faoin 


dheoin 


chiuin 


fuaim 


gaoid 


deoin 


fliuich-e fuair-e 


gaoir 
laoi 


deoir 
eoin 


giuig 
giuir 


fhuair 
gluais 


laoidh 


feoil 


iuil 


ghluais 


laoim 


fheoil 


siuil 


gruaidh 


maoim 


fheoir 


stiuir 


gruaim 


maoin 


leoir 


triuir 


luaidh 


maois 
naoi 


leois 
meoir 


UAI 

bruaich 


luaisg 
luaisgt-e 


naoimh 


mheoir 


bruain 


luaithr-e 


raoir 


neoil 


buail 


'n uair 


saoi 


sgeoil 


buain 


ruaig 


saoidh 


smeoir 


buair 


ruais 


saoil 
sgaoil 


spreoid 
IAI 


cluain 
cluais 


smuain 
smuaint-e 


sgaoim 
taoig 


bian 
ciair-e 


cruaidh spuaicdh 
chruaidhstuaidh 


taoim , 


fìair-e 


duairp 


stuaim 



18 



suairce 


truaillt- 


e uaill 


uaip-e 


truaigh- 


e uaibh 


uaimh 


uaith-e 


truaill 


uaigh 


uaine 


uaire 


Focail anns am 


hheil Cùig, agus Sèa 




Litrichean. 




ab-air 


àin-ean 


ar-aon 


bidh-is 


ab-ailt 


ainn-ir 


àrd-an 


blas-ad 


abh-lan 


àird-e 


as-aid 


blasd-a 


ab-radh 


aÌT-idh 


as-ail 


bogh-a 


ab-stol; 


aisd-e 


ast-ar 


boil-e 


ab-uich 


ais-inn 


ath-air 


bol-adh 


ac-aid 


ait-eas 


bab-ag 


both-an 


ac-ain 


allt-a 


bac-ach 


bodh-ar 


ach-adh 


alt-air 


bad-an 


buill-e 


ac-rach 


a-mach 


bag-aid 


bun-ait 


ac-ras 


am-ais 


bail-e 


cabh-ag 


a-dhar 


an-ail 


bàir-ig 


cad-al 


adh-lac 


an-art 


ban-ail 


caid-il 


ag-air 


àn-rath 


ban-ais 


càlt-a 


ag^airt 


aobh-ar 


bar-ail 


cal-man 


aid-ich 


aon-ar 


beag-an 


camp-a 


aim-id 


aor-adh 


beath-a 


camp-ar 


aim-sir 


aosd-a 


beirt-e 


caoil-e 



19 



car-aid 


dìd-ean 


càr-aid 


dìr-ich 


carb-ad 


dòch-as 


ceas-ad 


dubh-an 


cig-ill 


dubh-ar 


cin-eal 


èa-coir 


cisd-e 


ead-ar 


clab-ar 

cog-adh 

col-man 


eag-al 

ear-ail 

earbs-a 


com-as 


ea-trom 


co-aios 


èid-idh 


com-unn 


eil-ean 


cop-an 
cor-cur 


èir-ich 
èir-idh 


corr-an 


eòl-as 


cum-ail 


eug-ail 


cùr-am 


eu-trom 


dad-um 


iàbh-ar 


dalt-a 


fad-al 


daor-sa 


fàg-ail 


deal-a 


fairg-e 


deif-ir 


fall-us 



fàr-adh 

fàs-ach 

feud^ar 

feus-ag 

fid-ir 

fìr-ean 

fìr-inn 

foc-al 

fod-ar 

foirf-e 

fuar-an 

gabh-ar 

gàir-e 

gal-ar 

gàr-adh 

gabh-ar 

goir-id 

gort-a 

iarm-ad 

iar-tas 

if-rinn 

im-ich 

im-pidh 



ìn-nis 

ìoc-adh 

iodh-al 

iom-ad 

iom-all 

ion-ad 

ìos-al 

ìot-adh 

ìs-lich 

it-ean 

lag-an 

làid-ir 

laig-se 

làn-an 

las-air 

lit-ir 

loch-an 

lom-adh 

los-gan 

lùd-ag 

mab-ag 

mag-adh 

màl-adh 



20 



mar-an 

math-as 

mi-àdh 

mil-is 

mìn-ich 

mì-run 

mol-adh 

mòr-an 

muim-e 

mul-ad 

mur-an 

murt-a 

nàd-ar 

neul-ar 

nodh-a 

ob-adh 

ob-air 

ob-ann 

oc-rach 

oc-ras 

òg-lach 

oib-re 

oid-eas 



oìghr-e 

oil-ean 

ois-inn 

ol~adh 

òl-aidh 

oll-adh 

on-fha 

òn-air 

òrd-ag 

os-pag 

òt-rach 

pàisd-e 

pas-gan 

pean-as 

pears-a 

pìob-an 

plath-a 

pob-ull 

pòc-adh 

poc-adh 

pòg-adh 

pòg-an 

pòs-adh 



pòsd-a 

prìs-eil 

ràs-an 

reoth-a 

reus-an 

rid-eal 

rogh-a 

rol-adh 

rug-adh 

rùn-ach 

sabh-al 

sag-art 

sal-ach 

sal-an 

seal-an 

seò-mar 

sìod-a 

sios-ar 

snàg-an 

soc-air 

sod-an 

sol-amh 

sol-ar 



sòl-as 

sol-us 

son-adh 

son-as 

sòr-adh 

spir-is 

srad-an 

stòr-as 

suac-an 

sum-aid 

tabh-an 

tag-air 

tagh-ar 

tair-is l 

tal-ach 

tàl-adh 

tàl-amh 

tàl-ann 

tàll-a 

tan-adh 

tàn-asc 

tàs-an 

tas-tan 



21 



teom-a 

tim-eil 

tiot-a 

tir-mòr 

tob-ar 

tog-ail 

tòm-as 

tor-adh 

torr-an 

tòst-al 

tuill-e 

tùr-ail 



turs-a 

tur-us 

uath-a 

uabh-ar 

uain-e 

uainn-e 

uaip-e 

uamh-as 

uas-al 

ubh-al 

udh-ar 

uibh-ir 



uimp-e 

uir-ead 

uir-igh 

uisg-e 

ull-aidh 

ull-amh 

ult-ach 

um-aibh 

umh-al 

ung-adh 

ungt-e 

ùr-aich 



ùr-fhàs 

ùr-lar 

ùr-lann 

urr-ad 

urr-adh 

ùrr-ail 

urr-am 

urr-as 

ur-sann 

us-adh 

usg-ar 

ùt-rais 



Am bì. Gu so. An dè. Gu ro. 
Le mo. Ta so. Ni se. Sì ni. Ro 
òg. Ni si. Ni mi. Be so. De so. 
Mi'n so. E'n so. Bhà iad. Tha sin. 
Làn mòr. Còr aon. Tog fàd. 

An so. Is mi. Co e. Ta sinn. 
Tum sin. Aon olc. Air ais. Lòn 
bog. Mìr clò. Fan riu. Ruig orm. 
Làr lom. Ann an so. Làn àrd. Can 
sin. Eun beò. Lòd mòr. Mìr òir 



22 

Dean maith. Cuir sìol. Thog siad. 
Port bàta. Leum suas. Aran geal. 
Each mall. Ràmhtrom. Seòlmaith. 
Bord bàta. Mart bochd. Bean mhòr. 
Fear teòma. Bròg bheag. Gabh 
tàmh. Rìgh maith. Saor sinn. 
Damh donn. Pill sinn. Ruig òirn. A 
ta mi. Bha e'n so. Tha e beò. Sgap 
e sinn. Tha e 'n so. Lot siad iad. Is 
mòr 'eud. Am gu gul. Co tha 'n sin ? 
Is mor 'àdh. Ta mi beò. Bha e ann. 
Bha iad lag. Tha e aig. Cha tig e. 
Rinn mi so. Cha 'n eil mi. Thog 
iad tigh. Tha clach trom. Tha so- 
lus maith. Tha eòl-as maith. Tha 'n 
duine olc. Na dean breug. Na gabh 
fearg. Na bi dàna. Ach bi ciuin 
Agus bi umh-al. Na marbh cuil-eag. 
Na creach nead. Na dean goid. Na 
gabh farm-ad. Rach d'on sgoil. Na 
bi leisg. Gluais gu glic. Trèig an 
t-olc. Tha dèigh aig air. Thug e 
dhomh e. Bha e shuas an sud. Tha e 



23 



thall an sin. Cuir'air falbh e. Tilg sìos 
a' chlach. Leubh do leabh-ar. Tholl 
ea' bhròg. Chiùr e a' chos. Dean so 
a nis. Thig suas an so. Fag an nì sin. 
Ghar se a chos-an. Shìn e a làmh. 
Thug i dhà e. Rinn iad cron mòr. 
Dh' fhuin i an t-aran. Tha feum mòr 
air. Tha an cuan mòr. Dean iad mar 
so. Na cuir dragh orm. Is fuar an 
reotha. Is blàth a' ghrian. Tha a' 
ghaoth à tuath fuar. Agus a' ghaoth 
à deas blàth. 

Focail anns am bheil Seachd agus Ochd 
Litrichean, 



àbh-aist 

àbh-ainn 

ac-fhuinn 

àdh-mhor 

àdh-laic 

àich-eadh 

aid-mheil 

ail-bhinn 



àil-ghios 

aim-beart 

aimh-eal 

aimh-leas 

ain-neart 

air-giod 

aith-nich 

aith-ris 



ait-reabh 

alb-ainn 

amh-airc 

àmh-ghar 

amh-lair 

amh-luidh 

àmh-uinn 

ann-aibh 



àn-radh 


barr-iall 


bual-adh 


aodh-air 


bàs-aich 


buil-ean 


àon-deug 


bàth-adh 


cabh-air 


àos-mhor 


bead-radh 


cabh-lach 


àrd-aich 


beal-ach 


cabh-sair 


àrd-inbh 


beart-as 


caib-deil 


arm-achd 


beuc-ach 


càin-eadh 


as-bhuain 


bith-bheò 


càird-eas 


ath-dhìol 


biùth-as 


caith-ris 


ath-ghin 


bliadhn-a 


caoch-ail 


ath-roinn 


bochd-an 


caor-aich 


ath-sgal 


bòid-ich 


caomh-ag 


ath-sgeul 


bol-trach 


càrn-adh 


ath-thog 


bràgh-ad 


carr-aig 


bà-bhuinn 


brat-ach 


casg-adh 


bàigh-eil 


briath-ar 


cath-air 


bail-each 


brionn-al 


ceang-ail 


bain-didh 


bris-eadh 


ceart-as 


baist-idh 


bròn-ach 


ceud-ghin 


balbh-an 


bruad-ar 


ceus-adh 


ban-daidh 


buabh-ull 


cìoc-ras 


ban-trach 


buadh-ach 


cìs-mhaor 


barr-achd 


buair-eas 


clàrs-air 



25 



clog-aid 

cobh-ar 

coinn-eal 

cubh-aidh 

dabh-ach 

daìmh-eil 

deal-aich 

dearc-adh 

dearm-ad 

dèars-adh 

deas-aich 

deas-lànn 

deif-rich 

deòn-ach 

dìomh-air 

dleas-nas 

eabh-radh 

ealt-ainn 

èisd-eam 

eud-mhor 

faic-inn 

fàilt-ich 

fàis-nich 



fàll-uing 

fìabh-rus 

foch-air 

foll-ais 

gabh-ail 

geal-ach 

geòc-ach 

gràs-mhor 

gìog-an 

glioc-as 

iadh-adh 

iarm-ad 

im-cheist 

inn-ein 

iochd-mhor 

ìomh-aigh 

ìomp-aidh 

ìot-mhor 

iuch-air 

iùdh-ach 

labh-air 

lagh-ail 

làn-achd 



lann-air 

làth-air 

leigh-is 

lom-radh 

luìbhr-e 

mad-uinn 

mair-eann 

mall-airt 

mall-uich 

marc-ach 

màth-air 

mèil-ich 

meogh-air 

mi-bheus 

mi-mheas 

mith-ich 

nàmh-aid 

nàr-aich 

nath-air 

nigh-eadh 

nigh-ean 

ochd-nar 

oìdh-che 



26 



oillt-eil 


seall-adh 


tagh-adh 


oth-aisg 


seud-an 


taic-eil 


paidh-ir 


sgrùd-adh 


taing-eil 


pàill-iunn 


sil-eadh 


tairbh-e 


pàit-each 


silt-each 


tais-bein 


peac-adh 


sir-eadh 


tait-nidh 


pegh-inn 


siubh-al 


tàl-fuinn 


pis-each 


slàint-eil 


teag-asg 


piuth-ar 


snàth-ad 


tean-ail 


pras-gan 


soc-rach 


teas-ach 


prìos-an 


sogh-ail 


teas-airg 


rabh-adh 


soill-eir 


tinn-eas 


reul-tan 


spior-ad 


tionn-dadh 


riar-aich 


sùg-radh 


tiuigh-e 


rionn-àg 


suidh-ich 


tog-radh 


ro-fhial 


suip-eir 


tomh-ais 


roimh-ràdh 


sult-mhor 


tois-each 


ro-ìosal 


suth-ain 


tòis-ich 


rùsg-adh 


tàbh-achd 


thug-am 


bàsh-ail 


tabh-air 


tuig-eam 


saìbh-ir 


tabh-uil 


tuin-ich 


saogh-al 


tach-air 


uachd-ar 


saor-adh 


tag-radh 


uair-ibh 



uall-ach uinn-eag ur-choid 

uchd-ach ùir-neis ur-chair 

ùd-laidh uisg-idh ùr-nuigh 

uil-eann ump-air urr-ainn 

Thà an oidhche dorch. Bheir a' 
ghrian sol-us. Agus teas do'n t-saogh- 
al. Chi sinn le'r sùil-ibh. Cluinn-idh 
sinn le'r cluas-aibh. Gluais-idh sinn 
le'r cosaibh. Labh-raidh sinn le'r 
teang-a. Ith-idh sinn le'r fìac-laibh. 
Cum-aidh sinn le'r làmh-aibh. Tha 
iad feum-ail uile. Is math gu'm bheil 
iad ag-ainn. Am bheil sgeul ùr a-gad? 
Cha'n' eil sguel ùr a-gam fèin. An do 
leubh thu do leas-an ? Bha a'ghrian 
air dol fuidh-e. Agus an oidh-che air 
teachd. Bha an latha air dol seach-ad. 
Bu mhith-ich dhòibh fois a ghabh-ail. 
An toil leat a bhi moch air do chois ? 
Cha'n àill leam a bhi leisg. Is trom 
a ni leam fèin clach. Ni a' chearc 
agus na h-eoin cron. An robh thu gu 



28 

tinn ? Tha mi air fas slàn. Tha ceòl 
nan eun glè bhìnn leam fèin. Is 
mòr na tuinn a bhios air a' chuan. 
Tha bàta 'n sud air bhàrr nan tonn. 
Shuidh-ich iad an lìon air son an èisg. 
Na dean strì ri duin-e gun aobh-ar. 
A mhic èisd thusa agus bi glic. Is 
sona an duin-e a' bhios glic. Ma 's àill 
leat a bhi glic trèig an t-olc. Far am 
bheil tuisge tha sìth. Tha feur a' fas 
as an tal-amh. Tha na h-eich glè làid- 
ir. Cha leur dhuinn a' ghaoth. Ged 
a tha sinn a' cluinntinn a fuaim. Cia 
lion meur a thà air do làmh-aibh ? 

Focail anns am bheil Naoi, agus Deich 
Litrichean, 

aìmh-reidh aoibh-neach ath-sgrìobh 

ain-fheoil aoidh-eachd ath-theachd 

ain-f hiach aon-fheachd bailc-each 

ainm-chlàr ath-bheachd bail-teach 

àird-eachd ath-dhruid baist-eadh 

airm-chrios ath-ghearr ball-chrith 



29 



ban-fhàidh 

ban-fhlath 

bann-dùirn 

baoisg-eil 

beachd-ail 

beart-aich 

beath-aich 

beoth-aich 

bith-bhuan 

blàth-aich 

bliadhn-ach 

bochd-ainn 

bòidh-each 

boilsg-ean 

brat-bròin 

breachd-ad 

breachd-an 

breachd-ag 

breagh-achd 

breis-leach 

breith-nich 

breoth-adh 

breug-aich 



briath-rach 

broill-each 

bros-nuich 

bruich-eadh 

buach-aill 

buann-achd 

caid-reamh 

caith-ream 

champ-aich 

caoimh-neil 

caomh-ainn 

ceann-saich 

chladh-aich 

cliuit-each 

coimh-each 

còmh-nuich 

crann-chur 

creid-sinn 

cùbh-raidh 

daing-neach 

deal-raich 

deas-ghnàth 

deich-eamh 



dèigh-laimh 

diadh-aidh 

dligh-each 

doil-gheas 

dorch-aich 

droch-shùil 

ean-chainn 

eas-bhuidh 

èisd-eachd 

fa-dheoidh 

fàis-neachd 

fail-chios 

faoin-eachd 

faon-tradh 

fhao-tainn 

fas-bhuain 

fèin-mhort 

fèin-spèis 

fìon-dearc 

fìor-ghlan 

flos-raich 

flaith-eas 

fòir-neart 



30 



fois-neach 

fuas-gladh 

fuigh-eall 

fuilt-each 

gàir-theas 

gaisg-each 

geal-bhonn 

geall-tainn 

geamh-radh 

gèimh-libh 

geur-chuis 

ghiorr-aich 

glaodh-aich 

gleachd-adh 

ghnàth-aich 

gnìomh-ach 

ghoirt-ich 

ghràdh-ach 

ghràs-mhor 

ìnn-leachd 

iochd-mhor 

ìoc-shlaint 

iom-ghaoth 



ion-mhuinn 

ionn-suich 

ionn-suidh 

labh-raidh 

laìmh-sich 

làmh-dheas 

leas-raidh 

leth-chean 

lèir-sgrios 

leth-iomall 

leum-naich 

lìomh-aidh 

lìon-obair 

luach-mhor 

luadh-ghair 

luain-each 

luchd-aich 

luigh-eachd 

lùth-chleas 

maìgh-dean 

maigh-stir 

mail-ghean 

m'ann-sachd 



meadli-rach 

meall-tair 

mheud-aich 

mì-dhreach 

mill-seàchd 

mill-teach 

muin-ghinn 

mùir-neach 

maìmh-deas 

naomh-achd 

naomh-aich 

nèamh-aidh 

neamh-nuid 

neart-mhor 

neo-chiont 

'n iar-dheas 

'n iar-thuath 

nuadh-aich 

nuadh-fhear 

oìgh-reachd 

òir-dheirc 

òir-ghreus 

pàirt-each 



pàirt-fheàr 

peill-ichd 

peirc-ealì 

peirc-leach 

plàigh-eil 

plaosg-adh 

ploidh-isg 

pluic-each 

plunn-drain 

prais-each 

prionn-sail 

saìbh-reas 

saìghd-ear 

saìth-each 

sannt-ach 

saoil-sinn 

saors-ainn 

saor-thoil 

saothr-aich 

seachd-adh 

seach-nadh 

seachd-amh 

seachd-deug 



31 

seachd-ain 

seach-ran 

seas-mhach 

seas-mhachd 

sèimh-eachd 

seòlt-aclid 

sgàin-eadh 

sgaoil-eadh 

sgiamh-ach 

sgìr-eachd 

sgrìobh-adh 

sgriob-tuir 

siorr-uidh 

slabh-ruidh 

slat-shiuil 

sleamh-uinn 

smachd-aich 

smuaint-ich 

soill-seach 

soirbh-ich 

spionn-adh 

spìos-raidh 

strìochd-adh 



strìop-ach 

struidh-eil 

suaimh-neas 

suairc-eas 

tach-raidh 

tàmh-neul 

tait-neach 

tàmh-shuain 

teas-gràdh 

tiamh-aidh 

tiamh-achd 

tim-chioll 

tionn-dadh 

tlachd-mhoi 

tòimhs-ean 

toinn-eamh 

traogh-adh 

treabh-adh 

treas-cuid 

treòr-aich 

triob-laid 

truaill-idh 

thubh-airt 



32 

tuigs-each tuis-Jeadh uaig-neach 

thùir-ling tuis-lich uais-leachd 

tùirs-each uaibh-reach uir-ghioll 

Tha cùig meoir air mo laìmh dheis. 
Agus tha cùig eile air mo laìmh chlì. 
Ni cuìg agus cuìg deich. Mar sin tha 
deich meoir air mo làmh-aibh. Co 
dheth a tha eud-ach air a dhèan-amh ? 
De chlòimh a tha fàs air na caor-ich. 
An robh thu anns an sgoil an dè ? Am 
bheil thu a'dol do'n tigh-sgoil ? An 
robh thu aig an tigh an dè ? Thig 
agus dean suidhe laimh rium an so. 
Ni. clann mhath gach ni a dh'iarr-as 
am màth-air orr-a. Cha bhi clann 
mhath a' cluich air an t-sà-baid. Inn- 
sidh droch cloinn breug-an. Fan- 
aidh iad as an sgoil. Cha dean clann 
mhaith sin. In-sidh iad an fhìr-inn. 
Cha dean iad breug. Cha mhill iad ni 
sam bith. Bith-idh iad ciuin agus umh- 
al. Cha bhi iad ri trod no ri caon- 
nag. Cha chuir cloinn mhath fearg air 



33 

neach sam bith. Cha bhi iad 'nan 
tàmh. Ach bith-idh iad ri feum. 
Cum-aidh siad iad fèin glan. Cha 
mharbh iad cuil-eag. Cha chreach 
iad nead. Cha-chiùrr iad each no mart. 
Ach ni droch chloinn gach ni dhiubh 
sin. An toil leat a bhi anns an sgoil? 
Nigh t'eud-an agus do làmh-an. Dean 
thu fèin deas air son na sgoil-e. Na 
bi cluich air an t-slighe do'n sgoil. 
Suidh sàmh-ach ann ad àitefèin. Na 
leubh luath an tois-each. Bi umh-al 
do'n mhaigh-stir. Agus ciuin ris a' 
chloinn uile. Agus bith-idh gràdh 
aca uile dhuit. Thoir fai-near ciod 
a tha thu a' ]eubh-adh. A chum-gu'n 
tuig thu e. 'Sann mar sin a gheibh thu 
eòlas. Cha'n 'eil e math a bhi gun 
eòlas. 

Tha uisge math a chum òl. Is oic 
a ni misg. Tha fhios agam air sin. 
An innis thu dhomh mo leas-an ? Am 
bheil do ]eas-an agadgu ceart? Feum- 
àidh e a bhi ag-ainn gu ceart. Cha 



34 

'n fheud sinn a bhi 'nar tàmh. Na 
bi a' labh-airt anns an sgo.il, Thoir 
aire do gach pong. Tha èir-idh moch 
m.ath a chum slàinte. Ni eoin nid 
dhoibh fèin air feadh nan cnoc. Cha 
chòir dragh sam bith a chuir orra. 
Tha fearg air Dia ri droch chloinn. 

Na bi toil-ichte gus am bi thu a'd' 
sgoil-eir math. Cleachd dìch-ioll agus 
foigh-idinn a chum fògh-lum. Iarr 
seòl-adh air gach neach a chum 's 
nach bi thu a' d' ùm-aidh. Tha neach 
gun eòlas cos-mhuil ri mìr de chloich 
luacli-mhor gun snaidh-eadh. Uime 
sin dean dìch-ioll a chum eòlas math 
fhaot-ainn. 

Agus tam ùll beag 'na dhèigh sin. 
Agus a nuair a thàin-ig iad gu tìr. 
Agus chuir iad eud-ach fèin uime. 
Agus air suidhe dhoibh, rinn iad faire 
air an sin. Oir bha mo mhac so marbh, 
agus tha e beò a rìs. Thoir an aire 
dhuit fèin, an t-eag-al gu'n dèan thu 
cron. Is sona iad-san a ni toil Dè. 



OD 

Agus shìn an rìgh a mach an t-slat oir, 
Agus nach leig thu leam gus an sluig 
mi sios mo shile. O nach robh sibh 
uile nar tosd ! agus be sin bhur glio- 
cas. Agus cuir-idh e mach iad, agus 
tilg-idh iad bun os-ceann an tal-amh. 
Pill sinn a Dhè ar slàint, agus tog t' 
fhearg dhinn. Gu bràth am bi corr- 
uich ort ruinn ? an sìn thu t' fhearg o 
linn gu lin. A Dhè, ar sgiath, faic 
agus amh-airc air gnùis t' Aon ungta. 
Saor-ar am fìr-ean o theinn ; acii thig 
an droch dhuine 'na àite. Gheibh bean 
ghràs-ail urr-am, agus cos-naidh daoine 
làid-ir saibh-reas. Cia min-ic a chuir- 
ear coinn-eal nan aing-idh as, agus a 
thig an sgrios orra ? Do Dhia an teag- 
aisg neach air bith eòl-as, agus gur « 
fèin a bheir breth orra-san a ta àrda. 
Do Dhia am feud duine a bhi tarbh- 
ach, mar a dh' fheud-as esan a ta giic 
a bhi tarbh-ach dha fèin. Gabh-sa nis 
eòl-as air-san, agus bi 'an sìth : mar 
sin thig math a' d' ionn-suidh. Och 



86 

gun fhios ag-am c'ait am faigh-inn es- 
an, agus gu'n d'thig-inn a dh' ionn- 
suidh 'àite. An d'thug thu fai-near 
an t-slighe o shean, air an d' im-ich 
daoine aing-idh ? Na im-ich ann an 
slighe nan aing-idh, oir is e an 'deir- 
eadh am bàs. Gabh, guidh-eam ort, 
an lagh o bheul Dè, agus cuir suas 
a bhriath-ran ann ad chridhe. Agus 
cuir-idh tu suas òr mar dhus-lach, agus 
òr Ophir mar chlach-aibh nan struth. 
Ni thu ùrn-aigh ris, agus èisd-idh e 
riut, agus diol-aidh tu do bhòid-ean. 
Am bheil àir-eamh air bith air a 
shlòigh, agus cò air nach èir-ich a 
sholus ? Cho fhada is a bhois m' an- 
ail ann-am, agus spior-ad Dhè ann am 
chuinn-eìn-ibh. Cha labh-air mo bhil- 
ean aing-idh-eachd, agus cha chan mo 
theang a cealg. Oir a ta fhios ag-am 
gu'n d'thoir thu mi gu bàs, agus a 
chum an tighe a dh'òrd-uich-eadh do 
gach uile bheò. 

CRIOCH.